ΗΛΙΑΣ ΒΕΝΕΖΗΣ -Γαλήνη

venezisΔιάβασα τη Γαλήνη του Ηλία Βενέζη. Φωναχτά. Στην 14χρονη κόρη μου. Θα ήθελα να σας διηγηθώ πως έγινε και ενδιαμέσως να σας πω και για το βιβλίο.
Το βιβλίο ήταν ένα από τα δύο βιβλία που ανέθεσε η φιλόλογος της τάξης στα παιδιά (το άλλο ήταν η Γεύση από Πικραμύγδαλο του Μάνου Κοντολέων). Αρχίσαμε να το διαβάζουμε πριν τα Χριστούγεννα. Μάλλον άρχισε να το διαβάζει η μικρή και στις πρώτες τρεις σελίδες ήρθε κλαίγοντας και μου είπε ότι δεν καταλαβαίνει τίποτε. Να πω εδώ ότι το παιδί μου δεν αγαπάει την ανάγνωση. Πώς είναι κάτι παιδάκια που καταβροχθίζουν ό,τι βιβλίο δουν, που έχουν άποψη, που δεν μπορούν να κοιμηθούν αν δεν διαβάσουν μερικές σελίδες; Ε, καμία σχέση  Το Πικραμύγδαλο το διάβασε μόνη της, αλλά στη Γαλήνη τα βρήκε σκούρα. Οπότε είπαμε να διαβάζουμε φωναχτά ένα κεφάλαιο σχεδόν κάθε βράδυ και να εξηγώ ό,τι δεν καταλαβαίνει. Στην αρχή το σχέδιο πήγαινε καλά. Κάποια βράδια ήμασταν πολύ κουρασμένες, κάποια βαριόμασταν, αλλά γενικά διάβαζα εγώ, άκουγε εκείνη, ρωτούσε πολλά, απαντούσα εγώ, κάποια δεν τα ήξερα, εκείνη τσαντιζόταν με την άγνοια μου, κλπ κλπ. Μετά η κυρία τους, είπε στα παιδιά ότι η εργασία θα γινόταν μετά το (Καθολικό) Πάσχα οπότε χαλαρώσαμε και το ξαναπιάσαμε τώρα που η Αγγελική γράφει την εργασία της.
Σήμερα το ξανάπιασα κι εγώ μόνη μου και διάβασα τα τελευταία τρία κεφάλαια μόνη μου με την ησυχία μου. Είχα να διαβάσω Βενέζη από το Γυμνάσιο. Και η αλήθεια είναι ότι στην αρχή με ξένισε η γλώσσα. Το διάβαζα και το έβλεπα με τα μάτια της κόρης μου και συνειδητοποιούσα πόσο δύσκολο είναι, πόσο η γλώσσα του διαφορετική από τη γλώσσα που ξέρει το παιδί, πόσες ιστορικές αναφορές έχει που εκείνη αγνοεί.
Σήμερα όμως που διάβασα τα τελευταία τρία κεφάλαια, το εκτίμησα πιο πολύ. Είναι μάστορας ο Βενέζης. Τόσα χρόνια μετά και θυμάμαι πολύ καλά τις εικόνες της Αιολικής Γης και του Νούμερου 31328. Και η Γαλήνη μου αφήνει το ίδιο αίσθημα. Η γαλήνη. Γιατί ο συγγραφέας διάλεξε αυτόν τον τίτλο ήταν μια από τις ερωτήσεις της εργασίας. Όλοι δεν ψάχνουμε τη γαλήνη; ρώτησα την κόρη μου. Εγώ όχι μου απάντησε. Και με το δίκιο της. Είναι 14, βράζει το αίμα. Αλλά εμείς;
Ψάχνουν μάταια οι ήρωες λίγη γαλήνη μετά απ’όσα πέρασαν. Είναι ήρωες με όλη τη σημασία της λέξης. Έχασαν τον τόπο τους, την ευτυχία, όση είχαν εκεί πέρα, και προσπαθούν ξανά απ’την αρχή να ζήσουν. Μόνο τους τίτλους των κεφαλαίων να διαβάσεις παίρνεις μια ιδέα για τη μελαγχολία και την πίκρα του βιβλίου: Δυο καταμόναχοι άνθρωποι. Το παραμύθι της Ανατολή. Ο πλοίαρχος Σκωτ, ο Νότιος Πόλος, ο Δημήτρης Βένης και ο Σαρωνικός. Μια γυναίκα της Ανατολής τολμά να συμφιλιωθεί με τη θάλασσα.
Οι χαρακτήρες του βιβλίου όλοι ζωντανοί. Ακόμη κι αυτοί που δεν είναι πρωταγωνιστές είναι άνθρωποι που τους αναγνωρίζουμε. Είναι πρόσωπα που θα μπορούσαμε να έχουμε γνωρίσει. Διάβασα σε μια ανάλυση ότι το πρόσωπο που ενέπνευσε τον κεντρικό χαρακτήρα του Βενέζη ήταν πεθερός του αδελφού του. Ο ίδιος ο συγγραφέας μάλιστα επισκεπτόταν συχνά την Ανάβυσσο εκείνη την εποχή. Το αν τα γεγονότα είναι πραγματικά ή όχι λίγο μας απασχολεί. Το πώς τα κάνει να φαίνονται τόσο πιστευτά είναι μεγάλη μαστοριά.

venezis3

Θα μου πείτε και με το δίκιο σας, Τι μας λες τώρα δηλαδή annabooklover, ότι διάβασες ένα κλασικό, πολύ βραβευμένο βιβλίο, και σου άρεσε. Ναι, αυτό σας λέω. Είχα ξεχάσει λίγο αυτού του είδους τη λογοτεχνία. Παρόλο που η φίλη μου η Όλγα μου το λέει συχνά. Και παρόλο που εξακολουθώ να το βρίσκω δύσκολο για 14χρονους εφήβους με μικρή εμπειρία στη λογοτεχνική ανάγνωση. Σκεφτόμουν σήμερα που διάβασα το επεισόδιο με το βιασμό και το φόνο ότι αν ο Βενέζης το είχε τελειώσει λίγο πριν αυτά τα συνταρακτικά γεγονότα δε θα ήταν Βενέζης αλλά Πηνελόπη Δέλτα και Παραμύθι χωρίς Όνομα. Ο Βενέζης όμως ξέρει ότι τα παραμύθια δεν έχουν καλό τέλος συνήθως, αντίθετα με όσα νομίζουμε.
Θα ήθελα να τελειώσω με τον Πρόλογο της 4ης έκδοσης που βγήκε τον Ιούλιο του 1943 σε ιδιαίτερα φορτισμένες συνθήκες. Ίσως ήταν ο τρόπος του συγγραφέα να δώσει λίγη ελπίδα:
«Στη μητέρα μας, το Αιγαίο, θα φυσούν σίγουρα κ’εφέτος τα μελτέμια. Είναι ο καιρός τους. Τα κύματα όπως πάντα, θα δέρνουν τους γυμνούς βράχους των νησιών, και στις ασέληνες νύχτες θα στεφανώνουν τον αφρό τους με άστρα. Σε κάποιο νησί του Αρχιπελάγου μας είναι ένας κόρφος. Λένε πως στο βυθό του αναπαύονται οι αρχαίες θαλασσινές θεότητες του Αιγαίου. Μια από αυτές τις νύχτες του καλοκαιριού θα ξυπνήσουν και θ’ανεβούν στην επιφάνεια. Είναι ο καιρός τους. Θα πάνε ως το ακρογιάλι και θα ρωτήσουν τα γέρικα δέντρα, τις ελιές με τους τυρρανισμένους κορμούς, να μάθουν αν τίποτα νέο υπάρχει απ’την Ελλάδα, – για τον Πάνα και για τους Σατύρους. Τα φύλλα θα σαλέψουν αλάφρά για ν’αποκριθούν πως «Όχι,Τίποτα ακόμα.» «Άραγες θα ζουν;» θα ρωτήσουν πάλι οι πικραμένες θεότητες της θάλασσας. Κ’οι ελιές που είναι βέβαιες γι’αυτό θα τις ησυχάσουν. «Ω! Πως γίνεται να πεθάνουν;»

 

Πηγές: Βικιπαίδεια 

Η φωτογραφία από αυτό το άρθρο του Έθνους

Advertisements

6 Comments

  1. Τί μου θυμησες σημερα βρε Αννα, απο τις μακρυνες Βρυξελες… Ενα απο τα πρωτα λογοτεχνικα βιβλια που διαβασα μονος μου, παρμενο απο την βιβλιοθηκη του πατερα μου – αν δεν ηταν ακριβως η εκδοση του 1943 που αναφερεις, παντως ηταν μια εκδοση μεσα στην Κατοχη, με ξυλογραφιες και κοσμηματα της εποχης (το εχω κρατησει φυσικα, αλλα δεν το εχω καθολου προχειρο για να το διαπιστωσω).

    Ημουν ομως πιο μικρος απο την κορη σου οταν το διαβασα (μεσα στην χουντα – κοιτα πώς ενωνονται οι δυσκολες εποχες), και μην εχοντας καθολου αναφορες στην εποχη εκεινη δεν μπορουσα να καταλαβω γιατι π.χ. χρειαζοταν ο οδοστρωτηρας (μα αφου υπαρχουν ετοιμοι οι δρομοι!) ή γιατι επρεπε να πανε στην Αιγινα με το βαρκακι για να αγορασουν λαγηνια (βαρκακι; λαγηνια; μα μπορουν να πανε με το φερρυ απο τον Πειραια – και γιατι πηλινα αφου εχουμε σιδερενια και πλαστικα). Βεβαια οι σκηνες του βιασμου και του φονου μου ηταν εξ ισου ακατανοητες (γιατι επρεπε να γινουν ετσι τα πραγματα; Πού να το καταλαβω τοτε, ουτε δεκα χρονων δεν ημουν). Ομως το βιβλιο και ο τιτλος του εμειναν μεσα μου, και καπου ακομα υπαρχουν κρυμμενα, σαν τον κουρο που ξεθαφτηκε.

    Like

    1. Έχεις δίκιο. Πάντα κάτι μένει μέσα μας ακόμη και από τα πράγματα που μας ταράζουν και δεν καταλαβαίνουμε. Αν κάτι προσπαθώ να πω στην κόρη μου μέσα από όλα αυτά είναι ότι δεν πειράζει αν δεν τα καταλαβαίνουμε όλα…Κι εκείνη είχε παρόμοιες πραγματολογικές απορίες. Άσε που γεωγραφικά μέχρι να προσανατολιστεί για το που ήταν οι Φώκες, πού η Ανάβυσσος, φτύσαμε αίμα…

      Like

  2. Πρόκειται για ένα καταπληκτικό μυθιστόρημα, που όπως έχω γράψει και σε δική μου παρουσίαση, παρουσιάζει μια αλληγορική, σχεδόν βιβλική ιστορία με απίστευτη τέχνη, μέσα σε λίγες μόνο σελίδες. Μπορείτε να διαβάσετε και τη δική μου παρουσίαση εδώ:
    http://bookinmag.wordpress.com/

    Like

  3. έχεις απόλυτο δίκιο σε όσα αναφέρεις σε σχέση με τον Βενέζη αλλά είσαι και ολόσωστη σε ό,τι αφορά στους έφηβους, μου θύμισες στιγμές με τις δικές μου κόρες

    Like

  4. Αγαπητή Άννα, Μόλις ολοκλήρωσα την ανάγνωση του συγκεκριμένου βιβλίου κι έχω μείνει να κοιτάζω το ταβάνι με τα μάτια μου κόκκινα από το κλάμα! Καταπληκτικό βιβλίο κι απορώ πως δεν το είχα πιάσει ποτέ στα χέρια μου έως τώρα, αν και φοβερή βιβλιοφάγος από το Δημοτικό ακόμη και πλέον είμαι 34 ετών. Πραγματικά υπέροχο, σκοτεινό αλλά κι αισιόδοξο, η αναζήτηση της Γαλήνης είναι τόσο δύσκολη κι όμως ευλογημένη υπόθεση! Καλές αναγνώσεις και καλή πρόοδο στην κόρη σου!

    Like

    1. Ευχαριστώ Γεωργία! Είδες πως μερικά βιβλία ξεφεύγουν απ’το ραντάρ μας; Αλλά και η ανακάλυψη είναι ωραία..

      Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s