ΣΟΠΕΝΧΑΟΥΕΡ – Σκέψεις και αποσπάσματα

Έχω μέρες να γράψω. Είχα μερες να διαβάσω. Αλλά χθες άρχισα πάλι με ανανεωμένο κέφι. Αυτές οι τρεις πρώτες βδομάδες του Σεπτεμβρίου ήταν τρομερά αγχωτικές. Καινούρια σχολεία, καινούριες δραστηριότητες, συναντήσεις με παλιούς φίλους, μπύρες μετά το σχολείο για να κάνουμε catch up που λένε και οι φίλοι μας οι Αμερικάνοι, και μετά άγχος, θα προλάβω όλες τις δουλειές μου; Ο καιρός χάλασε, το παιδί δεν έχει φόρμες να φορέσει και αυτές οι διαφημίσεις του Τζάμπο στο ραδιόφωνο μου σπάνε τα νεύρα. Κι εκεί που λες, δεν πάει άλλο, δεν τα χωράει όλα τα μυαλό μου, πας και κάνεις και μια διάσχιση Ασωπού με τον ΕΟΣ Λαμίας για να έρθεις στα ίσα σου!
Από βιβλία όμως; Απο βιβλία ισχύει ό,τι και στην υπόλοιπη ζωή: δεν μπορούσα με τίποτε να συγκεντρωθώ σε ένα, δοκίμαζα διάφορα, διάβαζα πρώτες σελίδες, τα κουβαλούσα στην τσάντα μου αλλά δεν τα διάβαζα. Αυτό που διάβασα σε μεγάλο βαθμό ήταν το Σκέψεις και Αποσπάσματα.

Αποτελείται από δύο μέρη το πρώτο είναι ένα σχόλιο του Νίτσε πάνω στο έργο του Σοπενχάουερ και το δευτερο αποσπάσματα από το έργο του Σοπενχαουερ. Ξεκίνησα να διαβάζω το δεύτερο μερος γιατί μου φάνηκε πιο λογίκο. Ήταν μια αποκάλυψη.

Ακόμη και τώρα που ξεκίνησα να γράφω αυτό το κείμενο και κρατάω το βιβλίο ανοιχτό στα πόδια μου, παρασύρομαι. Διαβάζω μια σελίδα και μετά δε θέλω να σταματήσω, και είναι απορίας άξιο γιατι αυτά που λέει δεν είναι καθόλου εύκολα να τα καταπιείς. Είναι απαισιόδοξα και καταθλιπτικά, δεν αφήνουν καμιά ελπίδα για το μέλλον, η δυστυχία, η θλίψη τα βάσανα , θα ειναι εδώ μαζί μας, είναι ο σκοπός της ζωής μας φαίνεται να λέει ο Σοπενχάουερ.

Αλλά το κομμάτι που με εντυπωσίασε περισσότερο ήταν το κομμάτι που μιλάει για τον έρωτα. Το Φεβρουάριο του 2008 διάβασα στο TIME αυτό το άρθρο που ανέλυε τις θεωρίες της εξελικτικής βιολογίας σχετικά με τον έρωτα, αυτό το μυστήριο. Καθόλου μυστήριο για τους επιστήμονες πια, το γιατί ερωτευόμαστε ανθρώπους τόσο διαφορετικούς από μας, τι μας τραβάει σε κάποιους και τι μας απωθεί, πως από το πρώτο φιλί ξέρουμε αν θέλουμε κάποιον ή όχι. Όλα τα βρήκε η καλή μας βιολογία, μονό που να.. άργησε κανά δυο αιώνες γιατί ο Σοπενχάουερ τα είχε πει γύρω στα 1850. Αντιγράφω από το άρθρο: “ Scent not only tells males which females are primed to conceive, but it also lets both sexes narrow their choices of potential partners. Among the constellation of genes that control the immune system are those known as the major histocompatibility complex (MHC) which influence tissue rejection. Conceive a child with a person whose MHC is too similar to your own, and the risk increases that the womb will expel the fetus. Find a partner with sufficiently different MHC, and you’re likelier to carry a baby to term”.

Και ο Σοπενχάουερ : « Έτσι λοιπόν ο καθενας κατ’αρχην προτιμάει και ποθεί με θέρμη τα ωραιότερα άτομα, δηλαδη εκείνα που εκπροσωπούν τον καθαρότερο τύπο του γένους. Κατά δεύτερο λόγο αναζητάει στο άλλο άτομο εκείνες ακριβώς τις καλές ιδιότητες που αυτός δεν έχει ή μερικές φορές και τις ατέλειες ακόμα που είναι αντίθετες με τις δικές του και που τις βρίσκει ωραίες. Έτσι π.χ. εξηγείται γιατί οι μικρόσωμοι άνδρες προτιμούν τις μεγαλόσωμες γυναίκες, οι ξανθοί τις μελαχρινές κλπ. Ο μεθυστικός ενθουσιασμός που πιάνει τον άνδρα στη θέα μιας γυναίκας με ομορφιά που ανταποκρίνεται στο ιδανικό του και τον κάνει να νομίζει πως μόνο αν ενωθεί μαζί της θα νιώσει την υπέρτατη ευτυχία δεν ειναι τίποτε άλλο απ’τη λογική του είδους που αναγνώρισε το καλοφτιαγμένο συμπλήρωμα του και που μέσα απ’αυτό θέλει να διαιωνιστεί».

Αυτό το κεφάλαιο το ευχαριστήθηκα πολύ, το διάβαζα και το ξαναδιάβαζα και κρατούσα σημειώσεις. Μετά όμως ήρθε το κεφάλαιο Για τις Γυναίκες. Εκεί πια βγήκα από τα ρούχα μου. Δε φτάνει που είναι απαισιόδοξος και μηδενιστής είναι και μισογύνης. Ανώριμες, άμυαλες, υποκρίτριες, ψεύτρες, άπιστες, ειναι μερικοί από τους επιεικείς χαρακτηρισμούς για τις γυναίκες της εποχής του. Ο γάμος είναι πάντα προς όφελος των γυναικών που δε δουλεύουν και παίρνουν και το (σπουδαίο) όνομα του άντρα τους. Πολύ θα ήθελα να ζούσε σήμερα ο Σοπενχαουερ και να μας έκανε μια ανάλυση για τα δυο φύλα. Αλλά δυστυχώς δε ζει…

Γενικά αυτό το κομμάτι του βιβλίου με τα αποσπάσματα της σκέψης του Σοπενχάουερ μου άρεσε πάρα πολύ, είναι απο τα βιβλία που αξίζει να έχεις δίπλα στο κρεβάτι σου, που κάθε φορά που το ανοίγεις βρίσκεις ένα κομμάτι με πρωτότυπη σκέψη με πράγματα που σε συγκινούν και ενίοτε σε εξοργίζουν.

Θα κλείσω με ακόμη ένα απόσπασμα σχετικά με τη σημασία του ερωτικού ενστίκτου στη ζωή μας, μια και βιολογία και φιλοσοφία συμφωνούν ότι είναι το δυαντότερο από όλα τα ενστικτα του ανθρωπου, ίσως δυνατότερο και από αυτό της αυτοσυντήρησης:

Από το ΤΙΜΕ και πάλι: “ People compose poetry, novels, sitcoms for love,” says Elen Fisher, an antrhropologist at Rutgers University. “They live for love, die for love, kill for love. It can be stronger than the drive to stay alive.”

Και ο Σοπενχάουερ: « Επομένως, αν λάβουμε υπόψη τη σημασία που παίρνει ο έρωτας σε κάθε στάδιο του και σε κάθε διαβάθμιση του, όχι μονάχα στις κωμωδίες και στα μυθιστορήματα αλλά και στον πραγματικό κόσμο, όπου μαζί με την αγάπη για την ύπαρξη αποτελεί το δυνατότερο και δραστηριότερο κίνητρο, αν συλλογιστούμε πως απασχολεί συνεχώς τη δράση του νεαρότερου μέρους της ανθρωπότητας, πως είναι ο τελικός σκοπός κάθε ανθρώπινης ενέργειας, πως έχει τη δύναμη να προξενήσει προβλήματα ακόμη και στις σπουδαιότερες υποθέσεις, πως μπορεί να διακόψει ξαφνικά τις πιο αυστηρές απασχολήσεις, πως έχει τη δύναμη να ταράξει τις πιο ισορροπημένες ψυχές, πως χωρίς κανένα δισταγμό αφήνει τις ανοησίες του να εισχωρήσουν μέσα στις διπλωματικές διαπραγματεύσεις και τις έρευνες ακόμα και των σοφών, πως φτάνει ως το σημείο να χώνει τα μελωμένα ραβασάκια του και τις τρίχες των μαλλιών της κόρης των ονείρων ακόμα και μέσα στα χαρτοφύλακια των υπουργών ή ανάμεσα στις σελίδες των φιλοσόφων,…πως τον τίμιο άνθρωπο τον κάνει άτιμο, προδότη τον πιο έμπιστο, πως φαίνεται εμπνευσμένος από δαιβολικό πνεύμα – ω! Τότε μας έρχεται να φωνάξουμε: «Μα γιατί τόσος θόρυβος; Για ποιο σκοπό όλη αυτή η φασαρία, όλη αυτή η μανία…» Και απαντάει ο ίδιος λίγο παρακάτω: «Πραγματικά δεν πρόκεται για τίποτε λιγότερο απ’την παραγωγή της μέλλουσας γενιάς.»

Advertisements

9 Comments

  1. Ο Σοπενχάουερ ήταν σε πολλά ζητήματα πρωτοπόρος. Πέρα από αυτά που αναφέρεις στην ανάρτηση,διέπρεψε στη σύγχρονη επικοινωνία διακόσια χρόνια πρίν,αναλύωντας τεχνάσματα που σκοπό έχουν να παρασύρουν το κοινό, ενώ το δίκιο δεν είναι με το μέρος του ομιλητή, είτε στοχεύοντας σε πρακτικά ζητήματα που εγείρουν το λαικισμό, είτε με έμμεσες προσωπικές επιθέσεις στους αντιπάλους κι αυτό το ονόμαζε, η τέχνη να έχεις πάντα δίκιο. Πιστεύω ότι η κριτική σου είναι δίκαιη και στα σημεία που προκύπτει θαυμασμός και σε εκείνα που προκύπτει εκνευρισμός. Ο εκνευρισμός ήταν για τον Σοπενχάουερ επίσης μεγάλο όπλο, γιατί έτσι πετύχαινε να εκτρέψει συζητήσεις με ικανούς συνομιλητές σε σημείο που να αποτελεί θαύμα το γεγονός ότι ο Χέγκελ, γλύτωσε το εγκεφαλικό σε μία εποχή που δεν υπήρχαν υπογλώσσια.
    Επομένως η κριτική του βιβλίου επισημαίνει πολύ σημαντικές απόψεις με διαχρονικότητα, χωρίς να υποκύπτει στον προβοκάτορα συγγραφέα.
    “Οποιος γνωρίζοντας την ανδρική του φύση ακολουθεί το θηλυκό ρυθμό, γίνεται κανάλι του σύμπαντος.”-Λάο Τσέ.
    Αυτός είναι ο άνθρωπός σου.
    Κατά πολύ “αρχαιότερος” του Σοπενχάουερ και αν και Κινέζος σαφέστατος ως πρός την ισότητα των φύλων.

    Like

  2. Εξαιρετικά ενδιαφέρον. Πάνε περισσότερα από δεκαπέντε χρόνια απ’ την τελευταία φορά που διάβασα Σοπενχάουερ, αλλά παραμένει διαχρονικά επίκαιρος.

    Like

  3. Ο Σεπτέμβριος με βρήκε με μια τρομερή διάθεση για δοκίμια, φιλοσοφία, και λοιπή βαριά κουλτούρα (που κατάφερα πάντως να τη συνδυάσω και με το τσάμπιονς λιγκ διαβάζοντας το βιβλίο του Μονταλμπαν για το Ποδόσφαιρο – Μια θρησκεία σε αναζήτηση θεού, μια θρησκεία στα χέρια πολυεθνικών). Οπότε ο Σοπενχάουερ που διάβασες ήρθε τώρα κι έδεσε. Άνοιξα κι εγώ τα βιβλία μου από χθες και βυθίστηκα στον φιλόσοφο με το ωραιότερο ύφος.

    Τα περί γυναικών πάντως του Σοπενχάουερ δεν νομίζω ότι υπάρχει λόγος να σε βγάζουν απ’ τα ρούχα σου (εκτός κι αν ήταν ώρα για ύπνο όταν τα διάβαζες). Άλλες εποχές, άλλοι άνθρωποι κι ο Σοπενχάουερ δεν ήταν σίγουρα ο μόνος που πίστευε τέτοιες βλακείες. Στο τέλος της ζωής του εξάλλου μάλλον είχε αλλάξει μυαλά κι έγραφε: “Όσο πιο πολύ βλέπω τους ανθρώπους, τόσο λιγότερο τους αγαπώ – αν μπορούσα να πω το ίδιο και για τις γυναίκες, όλα θα ήταν μια χαρά.” Ήταν η εποχή που τον συντρόφευαν και τον φρόντιζαν καθημερινά δυο γυναίκες: η υπηρέτριά του (για πάρα πολλά χρόνια) και μια φίλη του γλύπτρια).

    Καλή χρονιά!

    Like

  4. Όπως είναι φανερό, άνθρωπος και γυναίκα είναι δύο εντελώς διαφορετικές κατηγορίες, το παιδί και το κορίτσι,που συνηθίζουν να λένε ακόμα στην αθάνατη ελληνική επαρχία.

    Like

  5. Όταν τοποθετηθεί κανείς απέναντι σέ δεκάδες θέματα, φυσικό επόμενο νά μή βρίσκει σύμφωνους αρκετούς. Ή δουλειά όμως ενός συγγραφέα δέν είναι μέσα από τά κείμενά του νά ικανοποιήσει τό σύνολον τών αναγνωστών, κάτι εντελώς αδύνατον, παρά νά παρουσιάσει τίς απόψεις του μέ σαφήνεια καί εί δυνατόν μέ επιχειρήματα. Οπωσδήποτε ό Σοπενχάουερ αυτό τό έχει καταφέρει.

    Like

  6. o σοπενχαουερ ισως ειναι ενας απ τουσ σημαντικοτερουσ φιλοσοφουσ οσο υπερβολικο κ αν ακουγεται κ απιστευτα διαχρονικος ακομα μετα απ 2 αιωνεσ γεγονος ποθ καταδεικνυει την σημαντικοτητα του ι δυστυχως τν απολυτη δυστυχια που διεπει τν εποχη μας κ κινητοποει οσους γνωριζουν το εργο του ν το μελετουν…

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s