ΚΑΡΛ ΟΥΒΕ ΚΝΑΟΥΣΓΚΟΡΝΤ – Ο Αγών μου, Βιβλίο 1, Ένας θάνατος στην οικογένεια

 

knausgaard5905-3 Διάβασα κι εγώ το καλοκαίρι το πρώτο βιβλίο της σειράς ο Αγών μου του Καρλ Ούβε Κνάουσγκορντ. Περισσότερο από περιέργεια: μα τι βρίσκουν οι  εκατομμύρια αναγνώστες σε δεκάδες γλώσσες που το αγοράζουν σαν ζεστό ψωμί;

Ξέρω ότι τα βιβλία του έχουν φανατικούς φίλους και φανατικούς εχθρούς. Ξέρω ότι κάποιοι από σας τα θεωρείτε φλύαρα και μεγάλη αναγνωστική απογοήτευση. Εμένα αυτό το ένα που διάβασα μου άρεσε πολύ και θέλω να συνεχίσω. Το βρήκα πολύ ποιητικό, πολύ προσωπικό, οι ατέλειωτες σελίδες μικροπεριγραφών μιας ζωής απλής, καθημερινής, κάπως με ηρεμούσαν κι εμένα. Ξέρετε, σκεφτόμαστε καμιά φορά, δε γίνεται τίποτε στη ζωή μου, βαριέμαι, ή άλλα παρόμοια πράγματα. Και έρχεται ένας Καρλ Ούβε να γράψει αυτό το «τίποτε» και να τον λατρέψουμε γι αυτό. Ίσως γιατί φέρνει μπροστά την καθημερινότητα μας. Ίσως γιατί δε ντρέπεται να μιλήσει για δύσκολες, άβολες καταστάσεις. Ίσως γιατί μιλάει για βασικά πράγματα, το θάνατο, την αγάπη της οικογένειας, τους γονείς που γερνάνε, το μεγαλύτερο αδελφό που έχει σχεδόν πάντα πιο συναρπαστική ζωή (στο μυαλό μας). Δεν ξέρω γιατί, αλλά το βιβλίο το ρουφάς.

Ένα άλλο θέμα που συζητήθηκε πολύ είναι κατά πόσο είναι λογοτεχνία αυτά τα βιβλία. Μια συζήτηση που θα επανερχόταν φέτος με τη βράβευση της Σβετλάνας Αλεξεγιέβιτς με το βραβείο Νόμπελ. Για μένα είναι ΛΟΓΟ –ΤΕΧΝΙΑ, είναι η τέχνη του λόγου. Αν για παράδειγμα καθίσω εγώ να γράψω τη ζωή μου λεπτό προς λεπτό, σας διαβεβαιώνω ότι δε θα έχει τόσο επιτυχία. Και δεν είναι γιατί δεν είναι ενδιαφέρουσα. Κάθε άλλο – από του Καρλ Ούβε σίγουρα έχει περισσότερα γεγονότα, χώρες, ανθρώπους, έρωτες, απογοητεύσεις, άφατες χαρές… Αλλά δεν ξέρω πώς να τα γράψω. Δεν έχω κατακτήσει την τέχνη του λόγου.

Γράφω αυτή την ανάρτηση με αφορμή την επίσκεψη του Νορβηγού συγγραφέα στις Βρυξέλλες. Ήταν εδώ την Πέμπτη 14 Ιανουαρίου 2016, στο μεγάλο θέατρο της πόλης το Bozar. Έχω ξαναπάει σε παρουσιάσεις συγγραφέων, πρόσφατα στο Γάλλο νικητή του φετινού βραβείου Γκονκούρ, του Ματιάς Ενάρ. Γίνονται οι περισσότερες σε μικρές αίθουσες του θεάτρου των 200 ατόμων, σε μια ατμόσφαιρα πιο ιδιωτική, πιο οικογενειακή ας πούμε. Για τον Καρλ Ούβε όμως οι διοργανωτές είχαν κλείσει τη μεγάλη αίθουσα Henry Le Boeuf χωρητικότητας περίπου 1000 ατόμων. Ήταν γεμάτη. Λόγω μάλιστα των αυξημένων μέτρων ασφαλείας έπρεπε υποχρεωτικά να αφήσουμε τα πανωφόρια μας στην γκαρνταρόμπα κι από κει είναι οι ουρές που θα δείτε στις φωτογραφίες.

queueing

Παρόλο το πλήθος, όταν άρχισε η συνέντευξη με τη ραδιοφωνική παραγωγό Ruth Joos, επικράτησε απόλυτη ησυχία. Ο Καρλ Ούβε άκουγε την ερώτηση προσεκτικά, σκεφτόταν λίγο και μετά απαντούσε. Ήταν γλυκός, λίγο ντροπαλός, ειλικρινής, με χιούμορ, αυθεντικός. Μίλησε για τη μνήμη που μας ξεγελάει, μίλησε για το νεαρό Χίτλερ, μίλησε για τη διπολική γυναίκα του, μίλησε για τη μητέρα του, μίλησε για τα βιβλία άλλων. Είπε ότι αυτή η απλότητα της γραφής που αναφέρω και παραπάνω, χρειάζεται πολλή δουλειά. Γράφει και σβήνει, γράφει και πετάει.

 

karl uve 1

Η δημοσιογράφος μας αποκάλυψε ότι το βιβλίο 6 είναι σαν να έρχεται και να κάθεται πάνω από τα υπόλοιπα πέντε. Ότι είναι το καλύτερο από όλα. Ο Καρλ Ούβε είπε ότι ξεκίνησε να γράφει το βιβλίο έξι, είχε γράψει γύρω στις 500 σελίδες και μετά το πέταξε και ξανάρχισε από την αρχή. Αυτό μου άρεσε πολύ. Θα ‘θελα να μπορώ να ζω έτσι: να κάνω καινούριες αρχές, να πετάω αυτό που δε μου αρέσει ακόμη κι αν έχω περάσει πολύ χρόνο δουλεύοντας το. Ίσως διαβάζοντας τα βιβλία του Κνάουσγκορντ να βρω την ήρεμη δύναμη που αυτό απαιτεί.

karluve3

Παρακάτω θα διαβάσετε μερικές από τις φράσεις και τις σκηνές που μου εντυπώθηκαν.

Ξυπνάει κάθε μέρα δυστυχής κι αρχίζει να γράφει και σιγά σιγά αισθάνεται λίγο καλύτερα.

Η γραφή δεν τον λύτρωσε.

Έγραψε 3000 σελίδες περίπου για να μπορέσει να δημιουργήσει το χώρο να μιλήσει για ένα ποίημα του Τσελάν.

Στα βιβλία 3,4 και 5 αυτολογοκρίθηκε γιατί δεν ήθελε να πληγώνει τους ανθρώπους γύρω του. Μια κριτικός αναρωτήθηκε: «Είναι δυνατόν ο Καρλ Ούβε να γνωρίζει μόνο συμπαθητικούς ανθρώπους;»  Στο 6 το ξεπέρασε και πλήγωσε αυτόν που τον ένοιαζε πιο πολύ: τον εαυτό του.

Μας είπε για το ημερολόγιο ενός Νορβηγού ποιητή στο όποιο δε συμβαίνει πραγματικά τίποτε, και μιλούσε με τέτοιο ενθουσιασμό που έλεγες ποιος είναι αυτός ο ποιητής ρε γαμώτο;

«Έτσι είναι η ζωή, στο μεγαλύτερο μέρος της δε συμβαίνει τίποτε»

“Ένας από τους στόχους μου στη ζωή ήταν να μπορέσω να πετάξω κάποιες σελίδες. Γράφοντας τον Αγώνα μου, πέταξα πολλές”.

«Μόλις διάβασα τον Πόλεμο και Ειρήνη, και έχω την εντύπωση ότι ο Τολστόι το έγραψε για μένα. Και ως συγγραφέας έτσι νομίζω, ότι γράφω για ένα μοναδικό αναγνώστη.»

Η δημοσιογράφος τον ρώτησε αν άκουγε τις συμβουλές των διορθωτών του. Και ο Καρλ Ούβε είπε ναι, φυσικά, εκείνοι ξέρουν καλύτερα από μένα. Ό,τι μου είπαν να κόψω  το έκοψα. Σε ένα σημείο διαφωνήσαμε: είχα γράψει μια μικρή πραγματεία για το χέσιμο, για το τι σημαίνει για το σώμα μας, για όσα μπαίνουν μέσα μας και μετά βγαίνουν. Και μου είπαν ότι αν αυτό μείνει στο βιβλίο, όλοι θα μιλάνε μόνο γι αυτό. Το βγάλαμε τελικά αλλά το έχω μετανιώσει, ήταν το καλύτερο κομμάτι.

“Είναι πολύ εύκολο να αγαπάς τα παιδιά σου. Είναι πολύ δύσκολο να αγαπάς τη γυναίκα σου”.

“Ελπἰζω τα παιδιά μου κάποτε να με συγχωρήσουν”.

Μια κυριούλα γύρω στα εξήντα, πήρε το λόγο και με τα σπασμένα της Αγγλικά του είπε: «τα βιβλία σας μου άλλαξαν τη ζωή. Πριν έλεγα ότι στη ζωή μου δε συμβαίνει τίποτε, έγραφα στις 2 φίλες μου που πάσχουν από καρκίνο και τους έλεγα, ο καιρός είναι καλός. Τώρα πάλι τίποτε δε συμβαίνει αλλά το ζω με ένταση, με συνειδητότητα, κάνω ποδήλατο, ο καιρός είναι καλός ή βρέχει ή κάνει κρύο κι εγώ το παρατηρώ. Και συνεχίζω να γράφω στις φίλες μου. Σας ευχαριστώ» Εκεί έκλαψα. Νομίζω και ο Καρλ Ούβε.

karluve 2

Όλες οι φωτογραφίες προέρχονται από τη σελίδα του Bozar στο FB.

Advertisements

2 Comments

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s